Bu yıl TYGEM'e teşekkür etmek lazym. TYGEM sertifikalı hububat tohumluk fiyatlarını beklenenden düşük açıklayınca eleme tohuma ilgi azalır gibi oldu. Öyle olunca bu ara sertifikalı tohumluk satışy sanki daha canly görünüyor. 

Aslında olması gereken sertifikalı tohumluk kullanımının çok gerilerindeyiz. Yılda 800-900 bin ton sertifikalı tohumluğa ihtiyacımız var, üretilen 200 bin ton civarında. Buna rağmen, geçen yıllarda TYGEM ve özel sektörün elinde çok tohum kaldı. Bu yılda, 2009, yine olsa olsa 200 bin ton civarında sertifikalı olur. Bu miktarın bile zar zor satılacaşını tahmin ediyorum.

2002 yılındaki yaklaşık 50 bin tonluk miktardan 200 bin tonlara bir kaç yılda gelindi. 2004 ve 2005 yıllarında 250 bin ton gibi rakamlara ulaşıldı. Ancak son bir kaç yıldır yerimizde sayıyoruz, hatta geri geri gidiyoruz. 2007 ve 2008 yıllarını kurak, üretim az oldu dedik. Peki 2009 yılı? 2009 yılı oldukça iyiydi, ama tohumluk üretimi hala 200 bin ton civarında. Sebebi sertifikalı tohumluk talebini artıracak güncel politikaların geliştirilememesi, gerekli tedbirlerin zamanında alınamaması, tohumluk üreticilerinin önünü görememesi ve ürettiğinin elinde kalacağı korkusuyla yatıp kalkmasıdır.

Düşünülenler hyzla hayata geçirilemiyor. Çok şey konuğuluyor, azy gerçekleşiyor, ya da vaktinde yapılmıyor. Örneğin, geçen yıl tohum üreticilerine destek çıktı. Çok önemli ve doğru bir uygulama. Ancak uygulama Tebliği çıkyncaya kadar neredeyse sezon bitti. Çiftçiye de, satışlara da fazla bir etki yapmady. Tohum üreticisini biraz rahatlattı. Elinde tohum kalanlar birbirlerine satış yaparak kağıt üzerinde desteği hak etti, yapmayanlar ondan da mahrum kaldı. Bu yılda hemen hemen aynysy oluyor, kararname çıktı, daha uygulama tebliği yok.

En önemli husus, çiftçilere ödenen tohumluk kullanım desteğinin çiftçiden tahsil edilmeden tohumluk satışının gerçekleşmesi konusunda mutlaka bir çözüm üretilmesidir. Parası olmayan çiftçi ne bulursa onu ekiyor, elemeciden temin ediyor. Çünkü aradaki fark onun için yekün tutuyor ve ödeyecek hali yok.

Çiftçilere ödenecek destek konusuna bir çözüm, yeni bir yöntem getirilecekse, mevzuat kysmy çoktan halledilip artık bu günlerde uygulamada olması gerekirdi. Geçen yıl düşünüldü, konuğuldu olmady. Bu yıl da düşünülüyor, konuğuluyor ve henüz ortaya bir şey çıkmady. Satışlar başlady. Biraz daha gecikirse bu sene de gitti demektir.

Belki desteklerin fazla gecikmeden, bir kaç ay içinde ödenmesi bir çözüm olabilir. Ancak, geçen yıllar yapılan geç ödemeler çiftçiyi ürküttü, desteğin fazla anlamy kalmadı. Ödenecek dense bile, ödense bile, inandırıcılığı ve etkisi fazla olmayacaktır. Çünkü bugün için adamyn cebinde parası yok. Bugün telaş içinde açlığını yatıştıracak ekmek arıyor, iki gün sonra yiyeceği bal umurunda değil. Veresiye işi de bitti. Piyasada kimsenin kimseye güveni kalmamış durumda.

Ürüne ödenen prim belki işe yarayabilir. Bu parası olamayana yine fazla etkili olmaz, ama parası olanı hiç değilse sertifikalı tohumluğa yöneltir. Örneğin sertifikalı tohumda üretilen ürüne 7.5 krş, diğerlerine 2.5 krş denebilir. Bence, sanılandan fazla işe yarayacaktır. Bu iş bütçeye ilave yük bile getirmeyecektir.

Mutlaka talep artıracak yeni ve etkili yol ve yöntemler geliştirlmeli ve hyzla uygulamaya konmalıdır. Yılda 800-900 bin ton sertifikalı tohumluğa ihtiyaç varken 200 bin tonu satmakta zorlanmanın syrrı buradadır.

Gelin bir şey yapmak isteyenlere destek verelim. Az konuğup çok çalışalım. Yapılacakları doğru ve zamanında yapalım.

Tarımın işi hep gecikmeli gitmesin, üvey evlat muamelesi görmesin.